با توجه به اهمیت بخش نفت و گاز و پتروشیمی در منطقه آزاد اروند و ضرورت توجه به این بخش جهت توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی منطقه و در راستای ماموریت های شرکت سرمایه گذاری و توسعه اروند در ابتدای امر بر اساس حکمی دکتر «محمدجواد عاصمیپور» به سمت مشاور شرکت در امور نفت، گاز و پتروشیمی، اصلاح ساختار سازمانی منصوب گردید، ایشان یکی از کارشناسان بنام این حوزه که کوشش موثری برای توسعه فعالیتهای انرژیپایه در منطقه آزاد اروند دارد و با همکاری تیمی از کارشناسان حوزههای گوناگون در سازمان منطقه آزاد اروند که ماحصل آن امضای چند تفاهمنامه مهم و تخصصی در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی بود، تلاشهایی که بیتردید چشمانداز روشنی برای بخش سرمایهگذاری اروند در پی خواهد داشت. این گفتوگو فرصتی برای بیان تلاشهای در حال انجام و تاثیر آن بر روند توسعه اقتصادی منطقه فراهم می سازد.
وجود منابع عظیم نفت و گاز و پتروشیمی در کل استان در فاصله 100 کیلومتری منطقه ای مانند منطقه ویژه اقتصادی و پتروشیمی ماهشهر و همچنین وجود این منابع در کمتر از 100 کیلومتری منطقه در کشور عراق که فرصت عظیمی برای گسترش همکاری در زنجیره تامین کالا و تجهیزات، صدور خدمات مهندسی و آموزش را فراهم کرده است.
ظرفیت عظیم و بالقوه فرآورده های نفتی ( از پالایشگاه فعلی آبادان بعد از اتمام فاز چهارم توسعه پالایشگاه فعلی و کلیه تولیدات پالایشگاه خوزستان) تولیدات گاز، برق و فرآورده های پتروشیمی، و صدور خدمات فنی و مهندسی مربوط به این حوزه، ساخت و صادرات قطعات و ماشین آلات مربوط به صنایع نفت و گاز و پتروشیمی، امکان جذب نیروی انسانی از کشور عراق برای توسعه آموزش های بین المللی ( مانند دانشگاه صنعت نفت – دانشگاه پردیس بین المللی فنی و حرفه ای صنعت نفت اروند) در منطقه وجود خواهد داشت.
1- صنایع بالا دستی در منطقه(استخراج نفت از میادین): انرژی نیاز جهان است. دنیا نمیگذارد هر تصمیمی که میخواهید بگیرید. تا سالهای آینده جهان 65 درصد در تأمین انرژی متکی به نفت، گاز و صنایع پتروشیمی است. منطقه آزاد اروند دارای بیش از 70 میلیارد بشکه ذخیره درجا نفت خام با 13 میدان نفتی است و قرار است یک میلیون و 200 هزار بشکه در روز نفت تولید شود؛ یعنی یکسوم تولید نفت کل ایران در خشکی و دریا. بنابراین جهان به شما اجازه نمیدهد هیچ اقدامی نکنید این موضوع اختیاری نیست که توسعه دهیم یا ندهیم. در سفره اقتصاد جهانی نقش نفت و گاز اهمیت استراتژیک دارد و این ما را مجبور میکند به توسعه میادین توجه کنیم. این مهم را نیز میبایست در نظر بگیریم به ازای هر شغل مستقیم در صنعت نفت 35 شغل غیرمستقیم در حوزه صنعت، سرمایهگذاری و… در منطقه آزاد اروند ایجاد میشود. وجود بخش بالادستی نفت، 16 میدان با حدود 75 میلیارد بشکه نفت ذخیره درجای و تولید 2/1 میلیون بشکه در سال 1402 همچنین وجود شرکت های مناطق نفت خیز استانهای همجوار (مانند شرکت ملی نفت و گاز مرکزی) وجود کشور عراق در 60 کیلومتری غرب کارون و مشارکت 60 درصدی نفت بعنوان مناطق همجوار مرزی این منطقه را از این نظر دارای اهمیت خواهد کرد.
از جمله میادین نفتی منطقه شامل:
1-دو میدان نفتی آزادگان شمالی و جنوبی با ذخیره درجا 34 میلیارد بشکه
2-میدان نفتی جفیر با ذخیره درجا 4/4 میلیارد بشکه
3-میدان نفتی دارخوین با ذخیره درجا 6 میلیارد بشکه
4- میدان نفتی یادآوران با ذخیره درجا 6/30 میلیارد بشکه
5-میدان نفتی یاران با ذخیره درجا 1 میلیارد بشکه
ایران از نظر ذخائر درجای نفت چهارم با ذخیره درجای حدود 150 میلیارد بشکه و ظرفیت تولید روزانه حدود 4/5 تا 5 میلیون که مقرر بوده تا به تولید 7/5 میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی در افق 1394 برسد.
2- وجود صنایع پایین دستی و توسعه آن: بخش پایین دستی شامل پالایشگاه آبادان ( با ظرفیت 650 هزار بشکه در روز ) و پالایشگاه خوزستان (با 180 تا 200 هزار بشکه در روز ) و همچنین وجود واحد های پتروشیمی ( مانند پتروشیمی آبادان) ، امکان بالقوه ایجاد صنایع پایین دستی آن در منطقه ، استفاده از گاز ، در توسعه واحد های نیروگاهی برای صادرات برق به کشور همسایه، زمینه تبدیل منطقه اروند به مهمترین مرکز ثقل توسعه براساس نفت، گاز و پتروشیمی بین مناطق آزاد می باشد.
*قطعاً در صورت عدم توسعه صنایع پایین دستی در منطقه این صنایع را در شهر ها و استان های دیگر اجرا خواهند کرد.
3-تجارت نفت: در دو بورس لندن و نیویورک روزانه 250 میلیون بشکه نفت در روز معامله می شود این در حالی است که در جهان روزانه تنها 110 میلیون بشکه به لحاظ فیزیکی تولید میشود،یعنی جمع معاملات بورس بیش از 2 برابر نفت برداشتی از میادین جهانی می باشد و در صورت فعال سازی شعبه بورس در منطقه اولین بورس نفت در منطقه خواهیم بود که با فرض عرضه 2 میلیون بشکه در روز به بورس و 10 بار معامله آن ، حجم 20 میلیون بشکه در روز حجم معاملات بورس نفت منطقه خواهد بود.که حتی امکان مشارکت کشور های همسایه نفتخیز از جمله کشور عراق در این بورس انرژی منطقه بوجود می آید.
4-شرکت های سازنده تجهیزات و متعلقات نفت، مهندسین مشاور و پیمانکاری نفت: با قرار دادن صنعت نفت بر محور اقتصاد منطقه شرکت های پیمانکاری توسعه بهره برداری ، ساخت قطعات و تامین قطعات، تعمیر و نگهداری از صنایع پایین دستی و بالا دستی شکل خواهد گرفت همچنین بازار تجهیزات صنایع نفت و گاز را می توان به شکل هایپر مارکت صنایع نفت و گاز در منطقه رونق داد و با بندر جبل علی فعال در این زمینه رقابت کرد و همچنین نیاز های صنایع نفت و گاز و پتروشیمی عراق را تامین کرد.
5-ظرفیت های قانونی شرکت های نفتی: استفاده قانونی از تخصیص 3% درآمد های نفتی به مناطق نفتخیز و مسئولیت اجتماعی نیز یکی از فرصتهای دیگر است تا بدان توجه کرد.
6- رابطه نفت ، گاز و پتروشیمی با اقتصاد منطقه ای و بین المللی: تغییر در مدیریت عرضه نفت خام و گاز ،تغییر در مدیریت کالای نفت جهانی ،تغییر در مدیریت معاملات نفت و گاز، مشارکت در سرمایه گذاری داخلی و خارجی بخش صنعت نفت با کشورهای منطقه ، افزایش سهم از سیستم بازار جهانی نفت و گاز ، همکاری با شرکتها و سازمانها در سایر نقاط جهان از جمله تاثیرات نفت و گاز و پتروشیمی با اقتصاد ملی و منطقه ایی خواهد بود.
7-رابطه نفت و گاز و صنعت در محیط ملی: توسعه صنایع پالایشی ، توسعه صنایع پایین دستی نفت ، توسعه صنایع انرژی ، توسعه صنایع پتروشیمی ، توسعه سیستمهای تجارت نفت ، گاز و پتروشیمی ، توسعه صنایع دریایی و حمل و نقل از جمله تاثیرات در محیط ملی خواهد بود.
در جهت تحقق تصمیم مدیریت مبنی بر توجه و تمرکز بخش صنایع نفت و گاز و پتروشیمی شرکت ، وظایف، برنامه های جهت اجرا ارائه می گردد:
1- پروژه ایجاد هایپر مارکت صنایع نفت
2- پروژه ایجاد نمایشگاه سالیانه بین المللی نفت اروند
3-پروژه ایجاد مرکز بازسازی و تعمیرات ماشین آلات صنایع نفت اروند
4- پروژه ایجاد شهرک صنایع پایین دست پتروشیمی اروند
5-پروژه ایجاد پردیس بین المللی فنی و حرفه ای صنعت نفت اروند و پردیس و دانشگاهی صنعت نفت اروند
6- برگزاری همایش بین المللی پالایشگاه داران عضو سازمان اکو با همکاری وزارت نفت و پالایشگاه آبادان
7- برگزاری همایش بین المللی فرصت های سرمایه گذاری داخلی و خارجی حوزه نفت اروند
8- پروژه ایجاد و راه اندازی شعبه بورس انرژی اروند
برنامه اولیه کوتاه مدت
نامه نگاری در خصوص از سر گیری همکاری با شرکت های نفتی که در کمیته سازمان عقد تفاهمنامه صورت گرفته است(شرکت ملی توسعه نفت(متن) ،شرکت ملی حفاری ایران ، شرکت نفت و گاز اروندان ، شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس) و پیگیری انعقاد تفاهمنامه با دیگر شرکت های نفتی (شرکت مناطق نفت خیز جنوب ، مناطق نفت خیز مرکزی ، شرکت فلات قاره ، شرکت ملی حفاری شمالی ، شرکت پالایشگاه آبادان ، شرکت های فعال بخش خصوصی ( E&P ) اتاق های بازرگانی ایران ، تهران ، آبادان و خرمشهر انجمن علمی سازمان حوزه نفت ایران و خوزستان هستیم .
• با عنایت به آیین نامه معاملات نفتی و بهر برداری از معافیت از تشریفات مناقصه ،فرصت مناسبی جهت همکاری بیشتر با شرکت ها ایجاد خواهد شد.
• با توجه به محدودیت های توسعه پروژه های سرمایه گذاری در حوزه صنایع پایین دستی پتروشیمی اجرای پروژه با منطقه ویژه اقتصادی پیشنهاد میگردد
• اجرای نمایشگاه نفت در سال آینده و استفاده از فرصت ها
• اخذ پروژه های نفتی ،تامین کالا و خدمات در منطقه ویژه اقتصادی
• مذاکره در خصوص جوینت شدن با شرکت های e&p که در این گزارش نام آنها ذکر شده در منطقه غرب کارون به ویژه جزیره مینو پیشنهاد می گردد
• با توجه به دستور مدیر عامل و رئیس هیئت مدیره محترم سازمان منطقه آزاد اروند مبنی بر تمرکز کلیه امور مربوط به این حوزه در شرکت سرمایه گذاری و توسعه اروند و عدم دخالت بقیه واحدها و مدیریت های سازمان منطقه آزاد اروند در این زمینه کلیه ارتباطات و اقدامات مربوط به این حوزه توسط شرکت و به طرفیت سازمان منطقه آزاد اروند انجام می گیرد.
عمده برنامه های مورد نظر پیشنهادی شامل:
1- تشکیل چارت کمیته نفت، گاز و پتروشیمی
2 – ارتباط با سازمانهای ذیربط وزرات نفت و بخش خصوصی فعال
3- پیگیری توسعه سرمایه گذاری و توسعه میادین نفت و گاز و موجود در منطقه غرب کارون ، دارخوین ، جزیره مینو و بخش پایین دستی بویژه پالایشگاه خوزستان
4-پیگیری و تشویق و فراهم سازی تاسیس و استقرار شرکت های مجری قرارداد TAS که کلیه زنجیره نگهداری تجهیزات شامل تامی قطعات، تجهیزات، ماشین آلات نصب و نگهداری تجهیزات و آموزش نیروی بهره بردار را بعهده دارند.
5- پیگیری تشویق بر تاسیس دفاتر شرکت های دولتی و خصوصی در منطقه در زمینه تامین کالا- قطعات و تجهیزات مورد نیاز از طریق این منطقه آزاد اروند
6- سرمایه گذاری و تاسیس شرکت های سازنده قطعات و تجهیزات مورد نیاز
7- زمینه صدور خدمات فنی مهندسی بویژه به کشور عراق
8- زمینه توسعه آموزش های بین المللی در منطقه در زمینه نفت و گاز و پتروشیمی و رسته های وابسته
9- ایجاد هایپر مارکت صنایع نفت و گاز و پتروشیمی برای تامین کالا مورد نیاز
10- ایجاد سازمان برگزاری همایش و نمایشگاه دائمی سالانه صنایع نفت و گاز و پتروشیمی در منطقه برای جذب سرمایه گذاری در این زمینه ها
11- ایجاد تالار معاملات بورس نفت و گاز و پتروشیمی منطقه و بین المللی
12- زمینه های همکاری شرکت های نفتی منطقه در رابطه با ایفای مسئولیت های اجتماعی
13-تشویق و زمینه سازی برای تشکیل و استقرار شرکت های ارائه دهنده خدمات غیر صنعتی مورد نیاز صنعت نفت، گاز، پتروشیمی و پالایش و پخش
علیهذا با توجه به برنامه های ذکر شده امید است در شرکت سرمایه گذاری و توسعه اروند مباحث مطرح شده مربوط به نفت، گاز، پتروشیمی و پالایش و پخش به زودی انجام پذیرد تا از بستر فراهم شده در منطقه آزاد اروند نهایت بهره در جهت پیشرفت و آبادانی این منطقه صورت پذیرد.